165 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
16.09.2019
Ορφέας | Main Feed

Μουσικά ρεπορτάζ

Χρύσα Σωφρονά

columbia.jpg

Την Δευτέρα 14 Απριλίου, έγινε στον χώρο του βιβλιοπωλείου Πατάκη στην Αθήνα, η παρουσίαση του βιβλίου «Columbia, 60 χρόνια παραγωγή ελληνικής μουσικής». Πρόκειται για ένα χρονολόγιο σημειώσεων με αφορμή το γκρέμισμα του εργοστασίου της Columbia, το οποίο αποτελεί και την πρώτη εκδοτική προσπάθεια της ομάδας «Σαρμάκο». Τα έσοδα της έκδοσης θα διατεθούν εξ’ ολοκλήρου στον αγώνα που ξεκίνησε η «Επιτροπή Πρωτοβουλίας», ώστε να αξιοποιηθεί ο χώρος του εργοστασίου στη Ριζούπολη και να γίνει Δημόσιο Μουσείο της Ελληνικής Μουσικής και Δισκογραφίας.

Το βιβλίο παρουσίασαν οι:

  • Κώστας Σκανδαλίδης, βουλευτής Α’ Αθηνών του ΠΑ.ΣΟ.Κ
  • Εύα Μελά, βουλευτής Β’ Αθηνών του Κ.Κ.Ε.
  • Γιάννης Δραγασάκης, βουλευτής Β’ Αθηνών ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ
  • Νότης Μαυρουδής, Μουσικοσυνθέτης
  • Δημήτρης Υφαντής, Κοινωνιολόγος και μέλος της «Επιτροπής Πρωτοβουλίας»
  • Άννα Θεοδόση, από την Ομάδα «Σαρμάκο»


 

 

 

columbia_0.jpg

Η έκδοση αυτή δεν είναι απλώς μια έκδοση βιβλίου, αλλά έρχεται να αφυπνίσει συνειδήσεις, και να μην αφήσει το θέμα του εργοστασίου της Columbia να ξεχαστεί.

 

Στην αρχή της εκδήλωσης, η ομάδα «Σαρμάκο» παρουσίασε ένα βίντεο στο οποίο αποτυπώνονταν όλες αυτές οι εικόνες, τα συναισθήματα, η Ιστορία.

 

Οι ομιλητές δεν στάθηκαν μόνο στο βιβλίο και την παρουσίασή του, αλλά μίλησαν για την Columbia, για την ιστορία της, περιέγραψαν αναμνήσεις από ηχογραφήσεις στον χώρο αυτό, μιλώντας με συγκίνηση, αλλά και με οργή για την απόφαση κατεδάφισης των ιστορικών κτιρίων.

columbia_1.jpg

Πρώτος πήρε τον λόγο, ο συνθέτης Νότης Μαυρουδής, χαρακτηρίζοντας την έκδοση του βιβλίου αυτού ως πολιτικό αγώνα, και μοιράστηκε με τους παρευρισκόμενους αναμνήσεις από τις ηχογραφήσεις σ’ αυτόν τον χώρο όπως τις έζησε ο ίδιος.

Μετά, τον λόγο πήρε ο Βουλευτής Α’ Αθηνών του ΠΑ.ΣΟ.Κ Κώστας Σκανδαλίδης, λέγοντας πως το βιβλίο αυτό ξυπνά μνήμες και σκέψεις, καθώς όλος ο ελληνικός λαός έχει μεγαλώσει μέσα από τους ήχους που έβγαιναν απ’ το εργοστάσιο της Columbia, και δήλωσε πως θα υποστηρίξει την προσπάθεια της Επιτροπής Πρωτοβουλίας.

columbia_2.jpgΗ Εύα Μελά, βουλευτής Β’ Αθηνών του Κ.Κ.Ε, χαρακτήρισε την έκδοση του βιβλίου ως ένα ακόμα λιθαράκι στον αγώνα για τη διάσωση του ιστορικού χώρου της Columbia. Τόνισε πως οι παρευρισκόμενοι στον χώρο του βιβλιοπωλείου Πατάκη βρίσκονταν εκεί όχι μόνο για την παρουσίαση του βιβλίου, αλλά με τη μορφή του αγώνα, και κάλεσε όλους να αγωνιστούν ενάντια στην εμπορευματοποίηση του χώρου της Columbia, την υποβάθμιση του πολιτισμού και της ιστορικής μνήμης.

Ακολούθησε ο βουλευτής Β’ Αθηνών του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ, Γιάννης Δραγασάκης, ο οποίος δήλωσε πως ο σκοπός της προσπάθειας Πρωτοβουλίας είναι ιερός και ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ θα συμπαρασταθεί και θα συμμετέχει στην προσπάθεια αυτήν. Επίσης πρότεινε να ευαισθητοποιήσουν κι άλλους φορείς , καθώς επίσης και να ζητήσουν να γίνει συζήτηση στον υπουργό πολιτισμού Μιχάλη Λιάπη από την Επιτροπή Πρωτοβουλίας για τo θέμα της Columbia.

columbia_3.jpgΗ Άννα Θεοδόση, μέλος της ομάδας «Σαρμάκο», ως κάτοικος της περιοχής του Περισσού που έζησε από κοντά το γκρέμισμα του ιστορικού κτιρίου της Columbia μίλησε με ευαισθησία για το θέμα, πρότεινε να ξαναχτιστεί το ιστορικό Studio III και να αξιοποιηθεί. Τέλος, ευχαρίστησε όλους τους συντελεστές που εργάστηκαν για την έκδοση του βιβλίου.

Τέλος, έκαναν παρεμβάσεις και κατέθεσαν τις απόψεις τους οι Βασίλης Αποστολίδης, Εκδότης της εφημερίδας «Ηχώ της Ριζούπολης», Αυγή Θεοδόση, μέλος της Επιτροπής Πρωτοβουλίας για τη Διάσωση και Αξιοποίηση του Εργοστασίου της Columbia, ο Κώστας Αδαμόπουλος, Αρχιτέκτονας και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Συλλόγου Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ) και η Άννα Φιλίνη, Βουλευτής του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ.

 

Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν επίσης οι

  • Γρηγόρης Ψαριανός, Βουλευτής ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ
  • Ιωάννης Ιωάννου, Συνθέτης
  • Αλέξης Βάκης, Ενορχηστρωτής και Παραγωγός
  • Ηλίας Καπετανάκης, Ερευνητής

 

 

 

 

To βιβλίο είναι μια πολύ προσεγμένη έκδοση, που περιέχει ιστορική αναδρομή του εργοστασίου της Columbia, χρονικό της καταστροφής του, φωτογραφίες του παρελθόντος σε αντιπαράθεση με το παρών, καθώς επίσης και χώρο σημειώσεων.

 

«…Αφιερώνουμε την έκδοση αυτή σε όλους εκείνους που πότισαν με νότες και μουσικές τους τοίχους και τα μηχανήματα της Columbia, που μέσα σε μια μέρα έγιναν μπάζα και παλιοσίδερα για τα σκουπίδια...»


Ομάδα «Σαρμάκο»

Παρακολουθήστε βίντεο από την παρουσίαση:

columbia_video1.jpg
Νότης Μαυρουδής
Συνθέτης
columbia_video2.jpg
Κώστας Σκανδαλίδης
Βουλευτής Α' Αθηνών ΠΑ.ΣΟ.Κ
columbia_video3.jpg
Εύα Μελά
Βουλευτής Β' Αθηνών Κ.Κ.Ε.
columbia_video4.jpg
Γιάννης Δραγασάκης
Βουλευτής Β' Αθηνών ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ
columbia_video5.jpg
Άννα Θεοδόση
Μέλος ομάδας "Σαρμάκο"
columbia_video6.jpg
Νότης Μαυρουδής
Συνθέτης

Βιντεοσκόπηση: Xρύσα Σωφρoνά


ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ "ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟΥ ΤΗΣ COLUMBIA"

 

Παρασκευή 14 Απριλίου 2006 – διοργάνωση ημερίδας στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων.

Σάββατο 13 Μαΐου 2006 – παρέμβαση της "Επιτροπής Πρωτοβουλίας" και παύση εργασιών κατεδάφισης του εργοστασίου της Columbia.

Κυριακή 14 Μαΐου 2006 – διοργάνωση συναυλίας έξω από το χώρο της Columbia.

Δευτέρα 15 Μαΐου 2006 – παρά τις προσπάθειες της "Επιτροπής Πρωτοβουλίας" έγινε από την ιδιοκτήτρια εταιρεία κατεδάφιση των τεσσάρων από τα οκτώ κτήρια της Columbia.

– Την ίδια ημέρα το μεσημέρι μέλη της "Επιτροπής Πρωτοβουλίας" εξέθεσαν τις απόψεις τους, στην εκτός ημερήσιας διάταξης συζήτηση του θέματος στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αθηναίων. Μετά από πρόταση του Δημάρχου κ. Μπεχράκη το Δημοτικό Συμβούλιο αποφάσισε, κατά πλειοψηφία, και σε αντίθεση με προηγούμενη απόφασή του, αναστολή των εργασιών κατεδάφισης και εκπόνηση πολεοδομικής μελέτης εκ μέρους του Δήμου.

Πέμπτη 18 Μαΐου 2006 – διοργάνωση συνέντευξης τύπου στα γραφεία της ΟΤΟΕ, από την "Επιτροπής Πρωτοβουλίας" και τους Ιωάννη Ιωάννου, Χρήστο Λεοντή, Νότη Μαυρουδή, Μανώλη Ρασούλη.

Παρασκευή 20 Μαΐου 2006 – κατάθεση προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Τον Ιούνιο 2006, η "Επιτροπή Πρωτοβουλίας" είχε συναντήσεις με τους υποψήφιους Δημάρχους Αθηναίων κ.κ. Χαλβατζή, Σκανδαλίδη και Τσίπρα. Σε όλες τις συναντήσεις με τους υποψήφιους δημάρχους υπήρξε σύμπτωση απόψεων με αυτές της "Επιτροπής Πρωτοβουλίας".

Τετάρτη 21 Ιουνίου 2006 – ανακοίνωση με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής.Τετάρτη 26 Ιουλίου 2006 – διοργάνωση συζήτησης – συναυλίας από την "Επιτροπή Πρωτοβουλίας" στο Πάρκο ΦΙΞ στα Πατήσια.

Τετάρτη 11 Οκτωβρίου 2006 – συνάντηση με τον Υπουργό Πολιτισμού κ. Βουλγαράκη. Η "Επιτροπή Πρωτοβουλίας" ανέπτυξε τις απόψεις και προτάσεις της στον Υπουργό ο οποίος δήλωσε ότι θα μελετήσει τις προτάσεις της.

Δευτέρα 13 Νοεμβρίου 2006 – συνάντηση – ενημέρωση με καθηγητές και φοιτητές της Αρχιτεκτονικής του Ε.Μ.Π. σε αίθουσα του γηπέδου "Απόλλων Σμύρνης".

Πέμπτη 23 Νοεμβρίου 2006 – προβολή της ταινίας του Αντώνη Κασίτα –"Μανώλης Χιώτης – Ο μάγκας που έβαλε κολόνια στο τραγούδι" στον κινηματογράφο "ΦΙΛΙΠ".

Τετάρτη 22 Νοεμβρίου 2006 – κατάθεση αίτησης στο Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, για επανεξέταση του θέματος και χαρακτηρισμού του χώρου ως ιστορικού.

Τετάρτη 6 Δεκεμβρίου 2006 – συζήτηση στο Συμβούλιο Επικρατείας η προσφυγή των μελών της "Επιτροπής Πρωτοβουλίας" και άλλων προσωπικοτήτων.

Δευτέρα 8 Ιανουαρίου 2007 – το Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ ένταξε την περιοχή Προμπονά στο σχέδιο πόλης και μετέτρεψε την περιοχή που βρίσκονται οι εγκαταστάσεις της Columbia από "Βιομηχανικό Πάρκο" σε "Βιομηχανικό Πάρκο προς εξυγίανση".

Τετάρτη 6 Ιουνίου 2007 – Η "Επιτροπή Πρωτοβουλίας για τη διάσωση και αξιοποίηση του εργοστασίου της Columbia" και η "Ένωση Μουσικοσυνθετών – Στιχουργών Ελλάδας" πραγματοποίησαν ημερίδα με θέμα "Η αναγκαιότητα και οι προϋποθέσεις δημιουργίας μουσείου ελληνικής μουσικής και δισκογραφίας".

Δευτέρα 17 Δεκεμβρίου 2007 - Η "Επιτροπή Πρωτοβουλίας για τη διάσωση και αξιοποίηση του εργοστασίου της Columbia" διοργάνωσε συναυλία με σκοπό την υποστήριξη και ανάδειξη της αναγκαιότητας δημιουργίας Δημόσιου Μουσείου ελληνικής δισκογραφίας στο πρώην εργοστάσιο της COLUMBIA.

Τρίτη 26 Φεβρουαρίου 2008 – Η "Επιτροπή Πρωτοβουλίας" απέστειλε επιστολή στον υπουργό Πολιτισμού κ. Μ. Λιάπη με την οποία ζητάει να επανεξεταστεί η απόφαση του ΥΠΠΟ για μη χαρακτηρισμό του συνόλου των κτιρίων του πρώην εργοστασίου της Columbia, ως ιστορικού τόπου και η νέα απόφαση να είναι σύννομη με την απόφαση –3611/07– του Συμβουλίου της Επικρατείας.

 

Επιτροπή Πρωτοβουλίας για τη διάσωση και αξιοποίηση του εργοστασίου της Columbia:

Αυγή Θεοδόση 6977246418 – 2102524862

Αναστασία Καπλάνη 6977239674 – 2102919442

Αλέκος Κρητικός 6977312288

Ειρήνη Πανταλού 6976065143 – 2102110563

Δημήτρης Υφαντής 2102284347

e-mail: This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

 

 


 

 

Εισηγήσεις στην ημερίδα για τη διάσωση και αξιοποίηση του εργοστασίου της COLUMBIA (14/4/06)

 

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ ΤΗΣ

(Το ιστορικό του εργοστασίου της COLUMBIA – Προτάσεις για την αξιοποίησή του)

Η Βρετανική Columbia προσβλέποντας στην αγορά της Βαλκανικής και της Μέσης Ανατολής αποφάσισε να λειτουργήσει στην Αθήνα εργοστάσιο παραγωγής γραμμοφώνων, ραδιοφώνων, φωνογραφικών δίσκων, μεγαφώνων και παντός είδους φωνοληπτικών ηχητικών οργάνων και άλλων συναφών προϊόντων.Οι εργασίες κατασκευής άρχισαν το 1928 και ολοκληρώθηκαν το Δεκέμβρη του 1930, (Λεωφόρος Ηρακλείου 127) στη Ριζούπολη σε έκταση 14 στρεμμάτων.Στις 20-12-1930 τυπώνεται ο πρώτος δίσκος. Στο εργοστάσιο λειτουργούσε ολόκληρη η αλυσίδα παραγωγής δίσκων και το προσωπικό ανερχόταν στα 40 άτομα. Στις εγκαταστάσεις αυτές παρήγαγαν κατ’ αρχάς δίσκους οι δισκογραφικές εταιρείες Columbia, His Master Voice,μετέπειτα Columbia-EMI και οι ανταγωνίστριες αυτών Odeon, Parlophone, μετέπειτα Μίνως Μάτσας &Υιός.Ελλείψει αιθουσών ηχογράφησης οι φωνοληψίες γίνονται σε γνωστά ξενοδοχεία της Αθήνας από ξένα συνεργεία. Το 1935 μετά από μακρόχρονη παραμονή του στο Λονδίνο για εξειδίκευση έρχεται στην Ελλάδα ο τεχνικός διευθυντής της εταιρείας Ευάγγελος Αρεταίος όπου δημιουργεί και λειτουργεί το πρώτο studio από το 1935 ως το 1965. Στη συνέχεια ανακαινίστηκε και λειτούργησε ως "Studio III" Το 1941 επιτάσσεται από τις Γερμανικές δυνάμεις κατοχής και λειτουργεί ως συνεργείο επισκευής αρμάτων μάχης και αυτοκινήτων. Το εργοστάσιο υπέστη καταστροφές αυτή την περίοδο όπως και κατά τον εμφύλιο.

Με την απελευθέρωση η Columbia γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Παραγωγή δίσκων Ελληνικής μουσικής με εξαγωγές σε όλο τον κόσμο. Εξαγωγές δίσκων κλασσικής μουσικής διεθνούς ρεπερτορίου. Η μεγάλη επιτυχία στηρίχτηκε στις εξαγωγές δίσκων και κασετών για την Αραβική αγορά (κυρίως στο Λίβανο και την Αίγυπτο). Μόνο το 1977 οι εξαγωγές έφεραν συνάλλαγμα 5 εκατ. δολαρίων.

Το 1978 η Columbia απασχόλησε 350 άτομα και κρατούσε την 123η θέση των βιομηχανικών επιχειρήσεων (σε ότι αφορούσε τις εγκαταστάσεις και το προσωπικό) Το 1979 κατείχε την 75η θέση στις εξαγωγές. Το 1971 λειτουργεί λιθογραφείο στο εργοστάσιο. Το 1983 σταματούν οι φωνοληψίες και το 1991 κλείνει το εργοστάσιο.

Από το 1999 το εργοστάσιο και το οικόπεδο (14 στρεμμάτων) ανήκουν στην εταιρεία "ΜΑΡΜΙΝ Τεχνική Κατασκευαστική Τουριστική Κτηματική Α.Ε.".Κατά την υπογραφή του συμβολαίου πώλησης ως εκπρόσωπος της εταιρείας εμφανίσθηκε ο κ. Σαμουήλ Μάτσας. Στις 21 Φεβρουαρίου 2006 το Κεντρικό Συμβούλιο Νεοτέρων Μνημείων κήρυξε διατηρητέο ένα από τα οκτώ κτήρια της Columbia ανοίγοντας το δρόμο για την κατεδάφιση των υπολοίπων επτά, μεταξύ των οποίων και το ιστορικό "Studio III" και οικοδόμηση στην θέση τους νέων κτηρίων προς εκμετάλλευση. Σύμφωνα με δηλώσεις του κ. Μάτσα σε εφημερίδες, προτίθεται στο "διατηρητέο" κτήριο να ιδρύσει κάποιο μουσείο.Έχοντας υπόψη την διαμορφωθείσα κατάσταση θα θέλαμε να εκφράσουμε κάποιες σκέψεις και απόψεις σχετικά με την μουσική, το παρελθόν της και τον ρόλο της στην κοινωνία.Σύμφωνα με την επιστήμη της Ιστορίας, το παρελθόν δεν συνεχίζει αναλλοίωτο την παρουσία του στο παρόν, δεν προσδιορίζει αναπόφευκτα την παραπέρα εξέλιξη με μια ευθεία γραμμή. Αντίθετα το παρελθόν περνά μέσα από το παρόν, το παρελθόν ερμηνεύεται και φτιάχνεται με άξονα τις αναζητήσεις, την οπτική γωνία, τα αδιέξοδα και τους οραματισμούς του παρόντος. Αυτό ωστόσο δεν αναιρεί το γεγονός ότι το ιστορικό παρελθόν είναι αναντικατάστατο, είναι ένα πολύτιμο υλικό χωρίς το οποίο κανείς δεν μπορεί να αναλογισθεί την πορεία μέσα στο χρόνο, να συλλάβει πρότυπα του παρόντος ή σχέδια του μέλλοντος.Ο πολιτισμός ήταν και παραμένει εκείνο το "εργοστάσιο" που παράγει το πολυτιμότερο ίσως αγαθό, τη συγκολλητική ουσία μιας κοινωνίας, που είναι οι αξίες της, οι τρόποι συμπεριφοράς των ανθρώπων, οι τρόποι με τους οποίους βλέπει και συλλογιέται τη ζωή και τις χιλιάδες πτυχές της, ο τρόπος με τον οποίο κανείς αντιλαμβάνεται τη θέση του μέσα στην κοινωνία, τη σχέση του με τους άλλους, τα δικαιώματα και την ευθύνη του. Είναι αυτό που ορισμένοι αποκαλούν συλλογική μνήμη, άλλοι μιλούν για τον κοινό μας τόπο, ενώ άλλοι σ’ αυτόν τον τόπο βλέπουν την ίδια την κοινωνία ή τον τρόπο με τον οποίο γίνεται ορατή η κοινωνία κ.ο.κ. Όπως και να έχει, χωρίς τον πολιτισμό είναι αδιανόητη όχι η σύλληψη αλλά η ίδια η υπόσταση της κοινωνίας. Και χωρίς το πολιτιστικό παρελθόν είναι αδύνατη όχι μόνο η κατανόηση του παρελθόντος μιας κοινωνίας αλλά και η κατανόηση αυτού που είναι σήμερα, αυτού που θέλει ή προσπαθεί να γίνει αύριο.Ο πολιτισμός της βιομηχανικής εποχής εμπλουτίσθηκε από πολλές καινούργιες, κυρίως οπτικοακουστικές πλευρές. Αυτό όμως σε καμιά περίπτωση δεν μείωσε τη σημασία και την έκταση της μουσικής στη ζωή των ανθρώπων. Το ραδιόφωνο υπήρξε σε μεγάλο βαθμό χάρη στη μουσική και ιδιαίτερα τη μουσική βιομηχανία. Σήμερα πάλι, η ραδιοφωνική, τηλεοπτική ή άλλη μουσική, μαζί με τις κινηματογραφικές και τηλεοπτικές ταινίες εξακολουθούν να είναι οι κυριότερες μορφές ψυχαγωγίας των νέων και όχι μόνο. Είναι το μεγαλύτερο χρηματιστήριο της ψυχαγωγίας. Χωρίς εικόνες ή άλλες συγκεκριμένες αναπαραστάσεις, η μουσική εξακολουθεί να αποτελεί μια έκφραση των ιδιαίτερα εθνικών καταστάσεων. Ταυτόχρονα δεν παύει να είναι μια τέχνη, που διαδίδεται με ταχύτητα και ευκολία από τη μια χώρα στην άλλη. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η μουσική κατέχει μια κεντρική θέση όχι μόνο στη ζωή των ανθρώπων, αλλά και στην πολιτιστική ιστορία μιας κοινωνίας.Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν πως τέσσερα είναι τα κυριότερα στοιχεία ενός καλλιτεχνικού και ιδιαίτερα μουσικού έργου.

1) Η δημιουργία, η παραγωγή και χρηματοδότηση των μουσικών έργων και άλλων συναφών δραστηριοτήτων. Είναι αυτό που απασχολεί διαρκώς όλο και πιο μεγάλο μέρος όσων εμπλέκονται στη διαδικασία της παραγωγής μουσικής, κυρίως από τότε που εμφανίσθηκε η μουσική βιομηχανία.

2) Η διάδοση του μουσικού έργου στους πολίτες μέσα από ποικίλα κανάλια, επίσης από τότε που εμφανίσθηκε η μουσική βιομηχανία. Καθώς η ύπαρξη της σήμαινε τη γεωγραφική, χρονική κλπ. απόσπαση των δημιουργών από τους δέκτες – ακροατές.

3) Η πρόσληψη και οι επιδράσεις του μουσικού έργου στο κοινό, αφού η επένδυση στη μουσική (οικονομική ή πολιτιστική) εξαρτάται από τις αντιδράσεις του κοινού.

4) Η συγκέντρωση και διατήρηση σε εθνικό, περιφερειακό – τοπικό ή υπερεθνικό επίπεδο, όλου του παραγόμενου μουσικού έργου και του συναφούς υλικού. Αυτή είναι που μπορεί να πολλαπλασιάσει τα αποτελέσματα των έργων, να λειτουργήσει ως υπόβαθρο της δημιουργικής συνέχειας, να συμβάλλει στην κατανόηση της μουσικής, αλλά κυρίως της κοινωνίας που περιγράφει ή της κοινωνίας που δημιουργεί η ίδια η μουσική. Η συγκέντρωση και διατήρηση των μουσικών έργων παίζει καθοριστικό ρόλο για τη συνέχεια. Όπως επιβάλλεται από τους κανόνες της μουσικής επικοινωνίας, παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της μουσικής και στη συνεισφορά της στην εξέλιξη της κοινωνίας. Αυτός είναι και ο λόγος που όλα σχεδόν τα προηγμένα βιομηχανικά κράτη φροντίζουν για τη συγκέντρωση και διατήρηση όλου του παραγόμενου πολιτισμού. Η μουσειακή, αρχειακή και κάθε άλλη μορφή συγκέντρωσης και διατήρησης της πολιτιστικής δημιουργίας είναι δείκτης ανάπτυξης του παρόντος και όχι του παρελθόντος. Εξετάζοντας το παρελθόν, εξετάζει κανείς ουσιαστικά το παρόν όχι μόνο για τον εαυτό του αλλά για όλη την παγκόσμια κοινότητα.Όταν όμως οι μελετητές αναφέρονται στη συγκέντρωση και διατήρηση της μουσικής παραγωγής του παρελθόντος ή του παρόντος, δεν μιλάνε για τη διατήρηση απλά των μουσικών έργων, αλλά όλου του μουσικού πολιτισμού. Αυτό έγινε ιδιαίτερα επιτακτικό από τη στιγμή που η μουσική παραγωγή και κατανάλωση βιομηχανοποιήθηκε και τυποποιήθηκε. Η συγκέντρωση και διατήρηση αφορά έτσι:

1) Τις υλικές, οικονομικές κ.α. υποδομές της παραγωγής (κτίρια, μηχανήματα, μουσικά όργανα και άλλα μέσα, σχετικές μαρτυρίες των δημιουργών, των παραγωγών, των διευθυντών μουσικών εταιρειών κ.α.)

2) Τα δίκτυα επικοινωνίας των μουσικών έργων (αναφορές σε περιοδικά, εφημερίδες, βιβλία, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκτελέσεις κ.α.)

3) Τα ίδια τα έργα (αντίτυπα των πρωτότυπων δίσκων, οι παρτιτούρες, οι στίχοι κλπ.)

4) Τα όποια στοιχεία και μαρτυρίες υπάρχουν για την αίσθηση και τις επιπτώσεις που προκάλεσαν τα έργα στην εποχή τους και για όσο παρέμειναν ένα ζωντανό κομμάτι της ψυχαγωγίας, στατιστικές πωλήσεων, οικονομικά στοιχεία κ.α.Το γεγονός ότι η συγκέντρωση και διατήρηση περιλαμβάνει απαραίτητα όλα αυτά τα στοιχεία, οφείλεται στο ότι αυτά παρεμβάλλονται ανάμεσα στους δημιουργούς και το κοινό και καθορίζουν τη δημιουργία και τον αντίκτυπό της. Χωρίς αυτά δεν είναι κατανοητό ούτε το έργο, ούτε το ακροατήριο, ούτε οι αντιδράσεις του ακροατηρίου και φυσικά δεν είναι κατανοητή η επόμενη στιγμή της δημιουργίας, δηλαδή η συνέχεια, τα νέα έργα. Κατά συνέπεια δεν είναι κατανοητή η εξέλιξη στη μορφή και το περιεχόμενο της μουσικής όπως και της αντίστοιχης βιομηχανίας. Αυτός είναι και ο λόγος που όποια συγκέντρωση και διατήρηση σήμερα οφείλει να περιλαμβάνει:

Α. Μουσείο των υλικών στοιχείων του μουσικού πολιτισμού, διευθετημένων έτσι που να εξηγεί στον επισκέπτη τη θέση και το ρόλο τους στη μουσική ζωή του παρελθόντος.

Β. Αρχεία (Τεκμηρίωση) που θα συγκεντρωθούν όλα τα σχετικά στοιχεία (πωλήσεις, οικονομικά στοιχεία, μαρτυρίες, μουσικές κριτικές της εποχής, μελέτες κλπ.)

Γ. Τα ίδια τα κτήρια μέσα στα οποία έλαβαν χώρα όλες αυτές οι δραστηριότητες, έτσι ώστε η προσέγγιση του παρελθόντος να μην είναι μια μυθοποιημένη, αφηρημένη και αναποτελεσματική περιγραφή, αλλά μια, όσο γίνεται, καλλίτερη βίωση εκείνων των συνθηκών. Με άλλα λόγια μια στιγμιαία μεταφορά στο παρελθόν. Πρόκειται για το αντίστοιχο των "βιομηχανικών πάρκων", που δεν ανασυστήνουν μόνο με κατανοητό τρόπο το παρελθόν, αλλά το κάνουν βιώσιμο και το συνδέουν με το παρόν.

Δ. Χώρους και υποδομές για εκπαίδευση, διδασκαλία και έρευνα. Αυτό συμπληρώνει τα προηγούμενα και συμβάλλει καθοριστικά της συγκέντρωσης και διατήρησης του μουσικού πολιτισμού.

Ε. Υποδομές και δραστηριότητες για την διάθεση στο κοινό του μουσικού πολιτισμού του παρελθόντος, όχι με σκοπό το κέρδος, αλλά με γνώμονα την περαιτέρω διάδοση αυτού στις νεότερες και μεγαλύτερες γενιές, σε γνώστες ή μη των διαφόρων μουσικών ειδών. Σε Έλληνες και ξένους, σε ανθρώπους της μουσικής και άλλων μορφών του πολιτισμού και της τέχνης (ζωγραφική, λογοτεχνία, θέατρο κ.α.) που διαμορφώθηκαν ή επηρεάσθηκαν από τη μουσική ή κάποιο μουσικό είδος.Σήμερα πολλοί αναγνωρίζουν ότι η μεγαλύτερη βιομηχανία σε όλο τον κόσμο είναι ο πολιτισμός και καθώς οι οικονομικοί περιορισμοί είναι δεδομένοι, κρίνεται άκρως απαραίτητη μια οικονομικοτεχνική μελέτη, η οποία θα καταδείξει τόσο τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνει ρεαλιστικός ένας τέτοιος στόχος, αλλά και να απομακρύνει τον κίνδυνο της εμπορευματοποίησης, η οποία είναι δυνατόν να εκτρέψει το όλο εγχείρημα από τον αρχικό του προσανατολισμό.

Η οικονομικοτεχνική μελέτη είναι βασική προϋπόθεση για την δημιουργία και λειτουργία του Μουσείου. Και τούτο γιατί θα εμπλουτίσει και θα τεκμηριώσει τις υπάρχουσες προτάσεις. Όμως η οικονομική αποδοτικότητα του Μουσείου δεν μπορεί να είναι το μοναδικό κριτήριο προσέγγισης του θέματος. Για την υλοποίηση της μελέτης απαιτούνται οι γνώσεις και η εμπειρία ειδικών επιστημόνων σε θέματα μουσείων, αρχιτεκτονικής, περιβάλλοντος, αρχείων, μουσικής, πολιτισμού, ανθρωπολογίας, διαχείρισης της πολιτιστικής κληρονομιάς, κλπ. Συνοψίζοντας, προτείνουμε το εργοστάσιο και το οικόπεδο της Columbia να απαλλοτριωθούν, να αποζημιωθούν οι ιδιοκτήτες, να διατηρηθούν τα κτήρια και το Υπουργείο Πολιτισμού ή ο Δήμος Αθηναίων να δημιουργήσει Μουσείο Ελληνικής δισκογραφίας, που θα περιλαμβάνει:

1. Όλη την αλυσίδα παραγωγής δίσκων 78, 45 και 33 στροφών, όπως και κασετών.

2. Όλη την αλυσίδα ηχογράφησης δίσκων.

3. Χώρο συναρμολόγησης γραμμοφώνων, ραδιοφώνων και χώρο έκθεσης αυτών.

4. Χώρο λιθογραφείου και έκθεση εξώφυλλων και ετικετών.

5. Αρχείο Ελληνικής δισκογραφίας.

6. Αρχείο δισκογραφίας της Βαλκανικής και Ανατολικής Μεσογείου.

7. Χώρο με έγγραφα ντοκουμέντα από τις δραστηριότητες του εργοστασίου (κατάλογοι, εμπορικές συναλλαγές, συμβόλαια κλπ.).

8. Χώρο για τους δημιουργούς, στιχουργούς, ερμηνευτές, μουσικούς (βιογραφικά στοιχεία, το έργο τους, κλπ.).

9. Χώρο για το έμψυχο δυναμικό της εταιρείας (διεύθυνση, τεχνικοί, εργαζόμενοι, παραγωγοί κλπ.)

10. Έκθεση φωτογραφικού και κινηματογραφικού υλικού.

11. Βιβλιοθήκη, Κέντρο τεκμηρίωσης, έρευνας και εκπαίδευσης.

12. Παραγωγή και διάθεση σύγχρονου έντυπου και ηχητικού υλικού.

13. Χώρους εκδηλώσεων, συναυλιών, συνεδρίων, προβολών κ.α..

14. Χώρους πρασίνου και αναψυχήςΒέβαια για τη δημιουργία του προτεινόμενου Μουσείου θα πρέπει να συνυπολογισθούν και κάποιες ιδιαίτερες πλευρές της ελληνικής πραγματικότητας σε μερικές από τις οποίες θα αναφερθούμε παρακάτω.

Κατ’ αρχάς να υπογραμμίσουμε την μοναδικότητα του συγκεκριμένου εργοστασίου στη χώρα μας. Γεγονός που κάνει πιο επιτακτική την ανάγκη διάσωσης και ανάδειξής του.

Ακόμη η θέση που κατέχουν η μουσική και οι άνθρωποί της, (συνθέτες, ερμηνευτές, στιχουργοί, μουσικοί) στη συνείδηση των πολιτών.

Επίσης η συνολική διακίνηση χρήματος (τζίρος) στον χώρο της μουσικής και της δισκογραφίας στην Ελλάδα κατά την διάρκεια ενός έτους.

Το οικόπεδο και τα κτήρια της Columbia θεωρούμε πως πρέπει να εξετασθούν ως "όλον" - ως χώρος - με ότι αυτός συμβολίζει και όχι ως μεμονωμένα στοιχεία, που κρίνονται "διατηρητέα" ή μη μόνο με βάση την αρχιτεκτονική τους αξία και παλαιότητα.

Τέλος θα πρέπει να ορισθεί ο χαρακτήρας του Μουσείου. Κατ’ αρχήν αν θα είναι δημόσιο ή ιδιωτικό. Εκτός του ότι το Μουσείο είναι ένας χώρος "ζωντανός" και όχι μόνον έκθεσης του παρελθόντος. Η μελέτη, η έρευνα και η παρουσίαση της ιστορίας της μουσικής δεν μπορεί να είναι υπόθεση ενός ιδιώτη ή μιας κλειστής ομάδας ανθρώπων με άγνωστα ή εμπειρικά κριτήρια και μεθοδολογία σχετικά με τον πολιτισμό και τη μουσική. Πολύ περισσότερο δε όταν στον χώρο της ελληνικής μουσικής κατά καιρούς έχουν προκύψει υποκειμενισμοί, αμφισβητήσεις, αποκλεισμοί, συμφέροντα κλπ. Στα εξήντα χρόνια λειτουργίας του εργοστασίου και των αιθουσών φωνοληψίας της Columbia, παρήχθησαν χιλιάδες δίσκων όλων των μουσικών ειδών, καθώς επίσης δίσκοι με ιστορικά, πολιτιστικά και πολιτικά ντοκουμέντα (ο συνολικός αριθμός των ηχογραφημένων ελληνικών τραγουδιών πλησιάζει τις 200 χιλιάδες) Είναι αυτονόητο ότι εκατοντάδες φημισμένων και μη συνθετών, στιχουργών, ερμηνευτών, μουσικών, ποιητών, λογοτεχνών, ζωγράφων, πολιτικών, μουσικών παραγωγών, δημοσιογράφων, τεχνικών κλπ. πέρασαν την πόρτα του εργοστασίου της Columbia και συμμετείχαν σε αυτές τις διαδικασίες. Τα παραπάνω δείχνουν την ιδιαίτερη θέση που κατέχει η μουσική και το τραγούδι στην πρόσφατη ιστορία του ελληνικού πολιτισμού. Όπως επίσης την σημασία διάσωσης και εξέλιξης του. Το εργοστάσιο της Columbia αποτελεί συστατικό στοιχείο της ιστορικής μνήμης, της φυσιογνωμίας και της ταυτότητας της Αθήνας και της χώρας. Σε μια εποχή έντονων τάσεων αποϊστορικοποίησης όλων των εκφράσεων του πολιτισμού μας, το εργοστάσιο της Columbia μπορεί να γίνει ο χώρος όλων των ειδών της μουσικής και όλων των ανθρώπων της. Μπορεί να γίνει χώρος μνήμης, δημιουργίας και ψυχαγωγίας.

Δημήτρης Υφαντής – κοινωνιολόγος

Μέλος της Επιτροπής Πρωτοβουλίας


ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΑΠΟ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ

Πριν από 25 ημέρες ήρθε ο κ. Κρητικός, από την Επιτροπή Πρωτοβουλίας στο Σύλλογο Αρχιτεκτόνων, με ένα φάκελο να μας ενημερώσει, είχε και μια συζήτηση με τον πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου. Πριν από 10 ημέρες, την προηγούμενη Τετάρτη, στο προηγούμενο ετέθη το θέμα. Ήταν ένα Διοικητικό Συμβούλιο που είχε μόνο ένα θέμα οργανωτικό, τον προγραμματισμό δράσης του συλλόγου, δεδομένου ότι αύριο γίνει η πανελλαδική συνέλευση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων. Δεν υπήρχε πολύς χρόνος, ωστόσο συζητήθηκε το θέμα και κατέληξε σε δυο βασικά ζητήματα. Εγώ στη συνέχεια ορίστηκα ως υπεύθυνος να μεταφέρω τις απόψεις του συλλόγου και έσκυψα λίγο περισσότερο σε συνεργασία με τους ανθρώπους της Επιτροπής Πρωτοβουλίας και με την ευκαιρία θα αναπτύξω κάποιους προβληματισμούς για το θέμα.

Καταρχήν καταθέτω την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου να υποστηρίξει αυτή την υπόθεση την οποία εκτιμά ως ιδιαίτερα σημαντική. Κατά δεύτερον θεωρεί ότι ο συγκεκριμένος χώρος θα πρέπει να ιδωθεί ως πολύ σημαντικός χώρος μνήμης και τεκμηρίωσης αλλά όχι μόνον αυτό, και ως χώρος σύγχρονης μουσικής δημιουργίας, έκφρασης και πειραματισμού. Δηλαδή ο χώρος αυτός δεν θα πρέπει να ενδιαφέρει μόνο τους μουσικοδίφες, τους ιστορικούς, τους γοητευμένους από τη βιομηχανική αρχαιολογία αλλά θα πρέπει να είναι ένας χώρος ζωντανός που θα αφορά τη ζώσα δημιουργία. Αυτά βέβαια μας τα ανέπτυξε πολύ ωραία ο πρώτος ομιλητής, τα κείμενα που είχαν έρθει στο σύλλογο ήταν λίγο πιο σχηματικά και φάνηκε εκεί στο Διοικητικό Συμβούλιο ότι η έμφαση ήταν κυρίως στη μουσειακή κατεύθυνση. Το τρίτο ζήτημα που τέθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο είναι ότι πρέπει, κατά την άποψή του, να κηρυχθεί ο τόπος, βάσει της ιστορικής μνήμης που κουβαλάει και όχι ένα οποιοδήποτε συγκεκριμένο κτίριο ή κάποια συγκεκριμένα κτίρια. Να κηρυχθεί ο τόπος, και βέβαια όποια από τα κτίρια καλύπτουν κάποιες προϋποθέσεις και αυτή η κήρυξη θα έχει ένα συμβολικό χαρακτήρα αλλά θα έχει και ένα χαρακτήρα αναγκαίας δέσμευσης από τη μεριά της πολιτείας, μιας δέσμευσης για δημιουργία υποδομών και προϋποθέσεων ώστε επάνω στο γόνιμο έδαφος της μνήμης και της κληρονομιάς να αναπτυχθεί η σύγχρονη μουσική δημιουργία. Και επίσης γιατί αυτό πρέπει να αναπτύσσεται ως σημαντικό κύτταρο. Εδώ ο πρώτος ομιλητής τα ανέπτυξε πολύ καλά ως προς τη μουσική και το ρόλο της στη χώρα μας, ιδιαίτερα, ως σημαντικό κομμάτι του πολιτισμού, διότι εκτιμούμε ότι καλώς βρίσκεται στη Βασιλίσσης Σοφίας το Μέγαρο Μουσικής αλλά πρέπει να αναπτυχθούν ανάλογοι χώροι μουσικής έκφρασης και δημιουργίας και στην περιφέρεια και στις μικρές συνοικίες και αυτή είναι μια πολύ χαρακτηριστική περίπτωση.

Εξάλλου το Μέγαρο Μουσικής, προσφάτως, άνοιξε λίγο και προς τη μεριά της Μαρινέλας, του Νταλάρα, δηλαδή κάποιου άλλου είδους μουσικής, βεβαίως ο βασικός του χαρακτήρας είναι δυτικότροπος, Μότσαρτ, Μπαχ και όλα αυτά.

Όμως, μην ξεχνάμε, για να συνδεθούμε με την ιστορία της Columbia, ότι και το 1930, όταν δημιουργήθηκε αυτή η βιομηχανική εγκατάσταση, το ρεύμα που κυριαρχούσε (πρόσφατα είχε επιστρέψει από το Παρίσι ο Αττίκ) ήταν το ελαφρό τραγούδι, η οπερέτα, το μελόδραμα κ.α. και βέβαια η επιθεώρηση. Υπήρχε όμως και ένα άλλο ρεύμα, την εποχή εκείνη, υπήρχε το ρεμπέτικο, στις συνοικίες του Πειραιά, της Κοκκινιάς, της Δραπετσώνας, δηλαδή είμαστε σε έναν τόπο που είναι πλούσιος, που είναι δισυπόστατος ή και πολυπόστατος. Και, επομένως, χρειάζεται μια πολιτεία που σέβεται τον εαυτό της, να αναλάβει την ευθύνη να προωθήσει προς όλες τις κατευθύνσεις και σε όλη την έκταση την ανάπτυξη αυτών των πολιτιστικών δραστηριοτήτων και όχι με κεντρικές σημειακές παρεμβάσεις, οι οποίες όταν παραμένουν κλειστές σ' αυτό το επίπεδο προάγουν εν μέρει αλλά στην πραγματικότητα προάγουν περισσότερο αυτή τη μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια ελίτ, σε μια αριστοκρατία και την πλατιά βάση της κοινωνίας. Από αυτή την άποψη λοιπόν θεωρείται πολύ σημαντική αυτή η προσπάθεια, αυτή η πρωτοβουλία και σ' αυτό το πνεύμα, το Διοικητικό Συμβούλιο, στο βαθμό που καταρχήν προσέγγισε το θέμα, έχει καταλήξει σ' αυτές τις θέσεις και είναι διατεθειμένο και στη συνέχεια να συζητήσει περαιτέρω και με βάση τον προβληματισμό που θα αναπτυχθεί στη σημερινή συνάντηση και να προχωρήσει και σε ψηφίσματα που πιθανόν θα υποστηρίξουν σε διάφορες κατευθύνσεις αιτήματα που θα προκύψουν από αυτή την πρωτοβουλία που θα αποφασιστεί εδώ σήμερα.

Τώρα, πέρα απ' αυτά και για να μη σας κουράσω πολύ, για να γίνει μια συζήτηση εγώ θα ήθελα να θέσω κάποιους προβληματισμούς σε σχέση με ορισμένα βασικά ζητήματα, πολύ κεντρικά με το πώς λειτουργεί η ελληνική κοινωνία.

Καταρχήν, είναι το θέμα της αναβάθμισης, της εξυγίανσης, της επανένταξης στον αστικό ιστό ορισμένων περιοχών. Η περιοχή που βρίσκεται η Columbia καταλαμβάνει μια ολόκληρη λωρίδα, κατά μήκος της οδού Ηρακλείου, από το γήπεδο του Απόλλωνα μέχρι την εγκατάσταση των γραφείων του ΚΚΕ και παραπέρα η οποία είχε λειτουργήσει ως ΒΙΟ.ΠΑ., δηλαδή ήταν και θεσμοθετημένο Βιομηχανικά Πάρκο. Αυτό έρχεται από το παρελθόν, έρχεται από την εποχή του μεσοπολέμου, όπου στη συγκεκριμένη περιοχή, στα πλαίσια της βιομηχανικής ανάπτυξης εγκαταστάθηκαν πάρα πολλές βιοτεχνίες. Μιλάμε για μια άλλη εποχή. Βεβαίως, έχει κι άλλες ιδιαιτερότητες η περιοχή, έχει μια έντονη συνιστώσα μικρασιατική, και από την άποψη της επιχειρηματικότητας και από την άποψη της εργασίας. Στην Columbia, συγκεκριμένα, μια ορισμένη εποχή, δουλεύανε πάνω από 500 εργαζόμενοι και οι περισσότεροι ήταν από την περιοχή Ν. Ιωνίας και τα πέριξ. Αυτή η περιοχή, σήμερα, τη βλέπουμε όταν περνάμε με το τρένο, είναι υποβαθμισμένη, εγκαταλελειμμένη. Αυτό είναι ένα γνωστό φαινόμενο. Κατ' εξοχήν έχει παρουσιαστεί, εδώ και πολλές δεκαετίες, στις ανεπτυγμένες βιομηχανικές χώρες της δύσης οι οποίες επεξεργάστηκαν και εργαλεία, προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα. Η ένταξη γίνεται μ' έναν τρόπο που αλλάζει τα πολεοδομικά δεδομένα και αλλάζοντας τα πολεοδομικά δεδομένα ενεργεί πάνω σ' έναν οικονομικό μηχανισμό, το μηχανισμό της γεωπροσόδου. Παράδειγμα, η αξία που έχει (οποιαδήποτε ιδιοκτησία) συγκεκριμένα η ιδιοκτησία του κ. Μάτσα όταν η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ΒΙΟ.ΠΑ., σήμερα στην υποβαθμισμένη αυτή περιοχή είναι Α. Αν η περιοχή, όπως προβλέπεται, με την τροποποίηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου από ΒΙΟΠΑ γίνει γενικής κατοικίας, η αξία της αυτομάτως πενταπλασιάζεται, για να μην πούμε παραπάνω, τουλάχιστον πενταπλασιάζεται. Επομένως αυτός είναι και ο μηχανισμός που αξιοποιήθηκε σε πολλές άλλες δυτικές χώρες, προκειμένου και η ιδιοκτησία της γης να μην έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις και τιναχτεί το ταμείο στον αέρα αλλά και να μην είναι και αδικημένη, δηλαδή με αυτή την αλλαγή, με αυτό το μηχανισμό και το 1/3 αν κρατήσει κανείς από την περιουσία του, πάλι είναι κερδισμένος. Βεβαίως όταν η πολιτεία αναλαμβάνει τις ευθύνες της, κάποια στιγμή μιλάμε και για απαλλοτριώσεις πλήρεις προκειμένου να εξυπηρετηθούν κάποιοι κοινωνικοί σκοποί, να αντιμετωπισθούν ανάγκες που είναι σημαντικές για την επιβίωση, τη διατήρηση και τη συνέχεια της τεχνικής πορείας. Και αυτό το ζήτημα που συζητάμε σήμερα έχει τέτοιο χαρακτήρα.

Έχουμε κάνει και εμείς μία πορεία προς αυτή την κατεύθυνση Στη Δύση, εξ αυτού του δεδομένου γεννήθηκε, αυτό που λέμε, βιομηχανική αρχαιολογία. Στη Δύση η βιομηχανική αρχαιολογία είναι ένας τομέας που μελετάει, διατηρεί και συντηρεί όλα αυτά που δημιουργήθηκαν το 19ο και τον 20ο αιώνα στα πλαίσια της βιομηχανικής ανάπτυξης. Τώρα είμαστε στην περίοδο της αποβιομηχάνισης, δεδομένου ότι στον κόσμο με τις αλλαγές που έχουν συντελεστεί προσφέρεται απεριόριστη φτηνή εργασία στην Άπω Ανατολή, για παράδειγμα, η Δύση πλήττεται από αποβιομηχάνιση. Επομένως όλη αυτή η ζωτικότητα, όλη αυτή η δημιουργία, όλο αυτό το πολιτισμικό προϊόν οφείλει να διατηρηθεί γιατί αποτελεί ένα κομμάτι της ιστορίας μας και έτσι αντιμετωπίζεται.

Εδώ στην Ελλάδα, είμαστε αρκετά πιο πίσω αλλά θέλω να θυμίσω, ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως έγκλημα καθοσιώσεως διότι έχω παράλληλα μπροστά μου και τα πρακτικά, δυστυχώς, του Κεντρικού Συμβουλίου Νεοτέρων Μνημείων, θα σας διαβάσω ορισμένα πράγματα για να δούμε το επίπεδο που κινείται η κοινωνία σε σχέση μ' αυτό. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν έγκλημα καθοσιώσεως το να απαλλοτριωθεί μια ιδιοκτησία προκειμένου να ικανοποιηθούν οι κοινωνικοί σκοποί. Παλιά, από την ιστορία, όταν ο Σλίμαν προσέφερε στο ελληνικό δημόσιο το θησαυρό της Τροίας, του είπε κάποιος δημόσιος παράγων "κ. Σλίμαν πάρτε τα τσουκαλάκια σας και αφήστε μας ήσυχους" και βέβαια ο θησαυρός δόθηκε στη Γερμανία. Από τότε έχουμε κατακτήσει αρκετά, σήμερα πάρα πολλές περιοχές δεσμεύονται από την αρχαιολογία. Πολλοί ιδιοκτήτες χάνουν την ιδιοκτησία τους και απαλλοτριώνεται γιατί είναι αρχαιολογικοί χώροι. Όμως, σημαντικό κι αυτό, κάποια στιγμή δεν πρέπει να σεβαστούμε και την κληρονομιά την πιο κοντινή μας, αυτή που ακόμα μπορεί να μας στηρίξει πολιτιστικά και να μας βοηθήσει να ανέβουμε ακόμη περισσότερο και να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες της καθημερινότητας, μέσα σ' ένα τόπο που αλλάζει ραγδαία.

Απ' αυτή την άποψη, λοιπόν, είναι τελείως ευνόητο ότι θα έπρεπε η πολιτεία, αναλαμβάνοντας τις ευθύνες της, να απαλλοτριώσει πλήρως τη συγκεκριμένη ιδιοκτησία και το Υπουργείο Πολιτισμού, από τη μια μεριά, καταρχήν να χαρακτηρίσει διατηρητέο τον τόπο με όλα που μπορούν να διατηρηθούν και στη συνέχεια ο Δήμος να αναλάβει, με τα αντίστοιχα εργαλεία, δηλαδή τις αλλαγές των ρυμοτομικών, την τροποποίηση του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου που είναι προς την κατεύθυνση του από ΒΙΟ.ΠΑ. προς εξυγίανση, όπως το έχει χαρακτηρίσει, άρα προς την κατεύθυνση της γενικής κατοικίας να θεσπίσει συγκεκριμένα εργαλεία για συγκεκριμένες περιοχές, και μια απ' αυτές είναι η Columbia, υπάρχουν και άλλες, για τις οποίες θα υπάρχουν ειδικές χρήσεις, ειδικοί όροι δόμησης κλπ.

Αυτή είναι η κατεύθυνση και αυτοί είναι οι μηχανισμοί, όμως τι γίνεται εδώ; Διαβάζουμε εδώ στο πρακτικό, ο ιδιοκτήτης έχει υποστεί (αυτά τα λέει ο κ. Ζαχόπουλος, γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού, Πρόεδρος του Κεντρικού Συμβουλίου Νεοτέρων Μνημείων), "ο ιδιοκτήτης έχει υποστεί μια συρρίκνωση της ιδιοκτησίας του για λόγους ρυμοτόμησης, αλλαγή χρήσης και αλλαγής χαρακτηρισμού" και μιλάμε για το γεγονός ότι με βάση κάποιους συμβιβασμούς, πραγματικά δε θα ήθελα να τους χαρακτηρίσω, ο ιδιοκτήτης ευελπιστεί να πάρει το 50% της ιδιοκτησίας του, δίνοντας προσφορά σε γη και σε χρήμα από το υπόλοιπο 50%, που σημαίνει ότι ως αξία, με βάση αυτό που είπα προηγουμένως, θα είναι τουλάχιστον διπλάσια ή τριπλάσια βάσει του συγκεκριμένου τμήματος που θα παραμείνει απ' αυτό που είχε σήμερα με το συγκεκριμένο χαρακτηρισμό που έχει η περιοχή. Πέραν του ότι είπα και πάλι ότι εδώ η πολιτεία πρέπει να αναλάβει, με ένα τελείως διαφορετικό τρόπο, τις ευθύνες της και να απαλλοτριώσει πλήρως το χώρο. Και δεν είναι μόνο αυτό.

Έρχεται στη συνέχεια ο κ. Καρύδης, εκτός από μας τους τεχνικούς και αρκετοί από σας τον ξέρετε, γιατί ο Καρύδης εμφανίζεται συχνά στις τηλεοράσεις μετά από τους σεισμούς, είναι ο καθηγητής του Πολυτεχνείου, ειδικός περί της αντοχής των κτιρίων με την εντυπωσιακή αντισεισμική Τράπεζα στην Πολυτεχνειούπολη, στο εργαστήριο το αντίστοιχο, ο οποίος μας μιλάει για τους κινδύνους της κατάρρευσης από τους σεισμούς. Όμως είναι δυνατόν; λέει εδώ. "Ξεκινάω κι εγώ με τις ίδιες σκέψεις που έκανε ο κ. Ζίας, "δηλαδή στην αρχή ήμουν αντίθετος για το χαρακτηρισμό" το χαρακτηρισμό του συγκεκριμένου κτιρίου, παραμένοντας στην ιδιοκτησία της γνωστής οικογενείας, η οποία υπόσχεται ότι θα το κάνει ιδιωτικό μουσείο, "μετά άκουσα τους ιδιοκτήτες οι οποίοι το αποδέχονται, κατά κάποιον τρόπο, να γίνει ιδιωτικό μουσείο και συμφωνώ τελικά". Δηλαδή με αναστεναγμό ανακούφισης. Όμως εμένα μου κάνει εντύπωση διότι θα περίμενα από έναν καθηγητή του Πολυτεχνείου να κατανοεί ότι εκτός από τον κίνδυνο που αντιμετωπίζουμε με τις καταρρεύσεις των κτηρίων, υπάρχει ένας τεράστιος κίνδυνος που μια κοινωνία μπορεί να υποστεί από την κατάρρευση την πολιτισμική και πνευματική. Και αυτό είναι που πρέπει κανείς να διαφυλάξει, επίσης ως κόρη οφθαλμού, πέρα από το φυσικό περιβάλλον, το οποίο πρέπει να ενισχύει.

Βέβαια έχουμε ανάλογες τέτοιες διατυπώσεις όπου ουσιαστικά σ' αυτή τη σύγκληση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεοτέρων Μνημείων έχουμε μια συναλλαγή για την οποία δε νομίζω ότι κανένα από τα μέλη να είναι υπερήφανο και επίσης έχω μία απορία γιατί δε συμμετείχε εκπρόσωπος της Επιτροπής η οποία είχε κινήσει με αιτήσεις προς το Υπουργείο Πολιτισμού αυτή τη διαδικασία της κήρυξης. Ελπίζω του τόπου γιατί δεν έχω διαβάσει και την εισηγητική έκθεση, δεν έχει δημοσιευτεί ακόμα, με αρκετές δυσκολίες πήρα από το Υπουργείο Πολιτισμού τα πρακτικά, στη συνέχεια και ο υπεύθυνος της Επιτροπής που είχε προκαλέσει τη διαδικασία, πήρε και ένα επίσημο αντίγραφο.

Εδώ όμως, διαβάζοντας αυτό το πρακτικό, βλέπει κανείς με μια ψυχική κατάσταση που αγγίζει τα όρια της αγανάκτησης, την παντελή έλλειψη της νεοελληνικής πολιτείας. Μιλάμε εδώ για καθηγητές Πολυτεχνείου, για διευθυντές εφοριών κλπ. και βεβαίως το Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού. Δεν πρόκειται για οριακές δυνατότητες χρηματοοικονομικής διατήρησης. Έτσι κι αλλιώς αναφέρθηκα στους μηχανισμούς, είναι ήδη μηχανισμοί που χρησιμοποιούνται από τις προηγμένες δυτικές χώρες εδώ και δεκαετίες. Δεν πρόκειται για οριακή κατάσταση μετά από κάποιο πόλεμο ή από πτώχευση του ελληνικού κράτους, γνωστές επίσης καταστάσεις που έχουμε ζήσει τους τελευταίους δύο αιώνες, όσο ισχύει το νεότερο ελληνικό κράτος. Πρόκειται για ιεραρχήσεις και επιλογές, είναι σίγουρο, διότι ενώ έχουμε παντελή απουσία από τις σημαντικές και ουσιαστικές ευθύνες που θα έπρεπε να αναλάβει απέναντι σ' αυτά τα δεδομένα, έχει παρουσία αλλού, για παράδειγμα στη Eurovision ή σε ανάλογες τέτοιες εκδηλώσεις αμφίβολου πολιτιστικού επιπέδου που συνάδουν όμως με τις σύγχρονες τάσεις της γκλαμουριάς και του life style. Επομένως, πρόκειται για καθαρά πολιτικό – τεχνικό ζήτημα. Είναι λυπηρό, πάντως, ότι το νεοελληνικό κράτος παρουσιάζει αυτή την κατάσταση.

Γι’ αυτό ακριβώς το λόγο είναι πολύ σημαντικό να υποστηριχθεί αυτή η πρωτοβουλία. Και αν πραγματικά γίνει δυνατό με πολλαπλές πιέσεις και συντονισμένες κινήσεις κάτι να καταφέρουμε, τότε όντως θα είναι πολύ σημαντικό γιατί δεν έχει να κάνει μόνο με αυτό που είπαν οι προηγούμενοι ομιλητές θα έχει να κάνει και με ένα "προηγούμενο" για μια ανατροπή μιας απαράδεκτης κατάστασης με την οποία λειτουργούν σήμερα τα πράγματα στην Ελλάδα.

Το μόνο που δεν μπορώ να πω ότι είμαι αισιόδοξος, αξίζει τον κόπο βεβαίως. Αλλά υπάρχει κι ένα στοιχείο το οποίο έχει να κάνει με την "Πρωτοβουλία". Έχει μια προϋπηρεσία, έχει μια εμπειρία, δηλαδή πρόσφατα κέρδισε μια ανάλογη υπόθεση. Ίσως όχι τόσο δύσκολη γιατί είχε πτωχεύσει η εταιρεία της "ΘΕΡΜΙΔΑΣ". Ένα οικόπεδο που είναι στην επάνω πλευρά της Λ. Ηρακλείου. Σε μικρή απόσταση από το συγκεκριμένο της Columbia το οποίο απαλλοτριώθηκε από το Δήμο κατά το ήμισυ για να γίνει πράσινο και το άλλο έχει αγοραστεί από τον Οργανισμός Σχολικών Κτιρίων για κάποια σχολεία κλπ. Είναι μια υπόθεση εικοσαετίας, απ’ ότι μου είπαν τα μέλη της "Πρωτοβουλίας".

Βεβαίως από την άλλη μεριά υπάρχει κι ένα άλλο θέμα, η κήρυξη. Διαβάζοντας κανείς το πρακτικό καταλαβαίνει αμέσως ότι αυτή η κήρυξη είναι για να σωθούν τα προσχήματα. Λέει ο κ. Μάτσας "εγώ αυτό το κτίριο δεν θα το πειράξω", όπως επίσης λέει ότι "εμείς το αγαπάμε. Εγώ και η οικογένειά μου είμαστε δεμένοι με αυτό το συγκρότημα". Από τη μια μεριά νομίζω ότι είναι ειλικρινής όταν λέει ότι δεν θα το πειράξει αλλά θα αναφέρω κι ένα άλλο παράδειγμα από αυτή την περιοχή. Τη βίλα Ριζοπούλου, κατά την επίσημη ονομασία της από τα πρακτικά του Υπουργείου, βίλα "Ακριβή" για τους κατοίκους της περιοχής. Ίσως το όνομα της κ. Ριζοπούλου. Η οποία (βίλα) είχε κηρυχτεί διατηρητέα, αφέθηκε, δεν την πείραξε ο ιδιοκτήτης, εγκαταλείφθηκε, κατέρρευσε και αποχαρακτηρίστηκε βεβαίως. Άρα το να κατεδαφίσουμε ένα κτίριο χαρακτηρισμένο είναι ένα θέμα. Το να μη το πειράξουμε επίσης και να το αφήσουμε να καταρρεύσει από μόνο του είναι επίσης ένα θέμα. Δεν είμαι σίγουρος όμως ότι είναι ειλικρινής η αγάπη του για αυτά τα κτίρια, γιατί εγώ τα βλέπω μισοερειπωμένα τόσα χρόνια τώρα. Δε συμπεριφέρεται κανείς μ’ αυτόν τον τρόπο άμα αγαπάει κάτι. Εκτός κι αν η αγάπη είναι τόσο μεγάλη, που μιλάμε για θανάσιμο εναγκαλισμό.

Κώστας Αδαμόπουλος – αρχιτέκτονας Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου Συλλόγου Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ)

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Όποιος δεν έχει τίποτα μονάχα αυτός ξέρει το τίποτα.
Κατερίνα Γώγου

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

16/9/1953 Γεννήθηκε ο στιχουργός Κώστας Τριπολίτης
16/9/1977 Έφυγε από τη ζωή η Ελληνίδα σοπράνο Μαρία Κάλλας
17/9/1982 Πέθανε σε νοσοκομείο της Ρωσίας ο συνθέτης Μάνος Λοίζος
17/9/1988 Παρουσιάστηκε στο Ηρώδειο, το Άξιον Εστί του Μίκη Θεοδωράκη με τους Γιώργο Νταλάρα, Ανδρέα Κουλουμπή, Νικήτα Τσακίρογλου

ΤΥΧΑΙΑ TAGS